توسط : 
فهرست مطالب این مقاله
آلودگی هوا بهاندازهای گسترده و زیانبار است که هر سال شمار زیادی از افراد را گرفتار بیماریهای مختلف میکند. طبق گزارش WHO، سالانه بیش از ۷ میلیون نفر در جهان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند. ذرات آلاینده موجود در هوا نهتنها ریهها، بلکه پوست، سیستم ایمنی، دستگاه عصبی، توانایی باروری و حتی سلامت جنین را نیز درگیر میکنند. همچنین خطر انواع سرطان را افزایش میدهند.
در شرایط آلودگی شدید هوا، گروههایی مانند سالمندان، کودکان، زنان باردار و افراد دچار مشکلات قلبی یا تنفسی، بیشترین آسیب را میبینند.
بیماریهایی که احتمال بروز آنها در آلودگی هوا افزایش مییابد
- آسم و برونشیت
- سکته مغزی و قلبی
- سرطان و زوال عقل
- بیماریهای عروق کرونر قلب
- عفونتهای تنفسی
- افسردگی و در موارد شدید رفتارهای خودکشی
- مرگ زودرس
آلودگی مزمن هوا حتی میتواند موجب ریزش مو، حملات تنفسی شدید، برونشیت، اختلالات خلقی و کاهش عملکرد شناختی شود.
اثرات آلودگی هوا بر بدن
تنفس طولانیمدت هوای آلوده میتواند عملکرد بسیاری از اندامهای حیاتی بدن را تحت تأثیر قرار دهد. مهمترین آسیبها عبارتاند از:
۱. مشکلات تنفسی و آسیب به ریهها
هوای آلوده باعث التهاب و تحریک غشاهای مخاطی چشم، بینی و گلو شده، ایمنی بدن را کاهش میدهد و زمینه را برای بروز بیماریهای تنفسی فراهم میکند. آمار نشان میدهد در شهرهایی با آلودگی شدید، بیماریهای تنفسی هم فراگیرتر و هم مرگبارتر میشوند. همچنین تحقیقات ثابت کردهاند قرار گرفتن در معرض هوای آلوده، خطر ابتلا به آسم، COPD و فیبروز ریوی را افزایش میدهد.
- سرفه، خسخس سینه و تحریک مجاری تنفسی
- تشدید آسم، برونشیت و سایر بیماریهای مزمن تنفسی
- افزایش احتمال ابتلا به بیماریهای انسدادی ریه (COPD)
ارتباط آلودگی با آسم
تحقیقات نشان میدهد سالانه حدود ۴ میلیون کودک در جهان بهدلیل قرار گرفتن در معرض دیاکسید نیتروژن به آسم مبتلا میشوند. یکپنجم این موارد در شهرهای بزرگ رخ میدهد.
۲. بیماریهای قلبی و عروقی
- ایجاد التهاب مزمن در دیواره رگها
- بالا رفتن فشار خون و اختلال در گردش خون
- افزایش خطر سکته قلبی و مغزی
۳. تأثیر بر مغز و سیستم عصبی
- کاهش تمرکز و اختلال در عملکرد شناختی
- افزایش احتمال ابتلا به آلزایمر و پارکینسون
- تأثیر منفی بر رشد مغزی کودکان
۴. تضعیف سیستم ایمنی
- اختلال در عملکرد دفاعی بدن در برابر ویروسها و باکتریها
- افزایش احتمال ابتلا به آنفولانزا، کرونا و عفونتهای تنفسی
- تشدید آلرژیهای فصلی
۵. مشکلات پوستی و پیری زودرس
- تحریک و التهاب پوست، ایجاد آکنه و حساسیت
- تخریب سلولهای پوستی و تسریع روند پیری
- از دست رفتن شادابی چهره
۶. آسیب به باروری و رشد جنین
زنان باردار در معرض هوای آلوده با افزایش چشمگیر خطر سقط جنین، مردهزایی و زایمان زودرس روبهرو هستند. همچنین مطالعات نشان دادهاند آلودگی هوا میتواند بر تولید اسپرم و سلامت تخمک تأثیر منفی بگذارد و شانس ناباروری را تا حدود ۲۰ درصد افزایش دهد.
- کاهش کیفیت اسپرم و تخمک
- افزایش خطر تولد زودرس و سقط جنین
- کاهش وزن و رشد ناکامل نوزاد
تعریف آلودگی هوا و منابع آن
هرگونه ماده شیمیایی، فیزیکی یا بیولوژیکی که کیفیت هوا را تغییر دهد و برای سلامت انسان یا محیط زیست زیانآور باشد، آلودگی هوا نام دارد. منابع اصلی آن شامل موارد زیر است:
- گازهای خروجی کارخانهها و صنایع
- اگزوز وسایل نقلیه
- گرمایش خانگی، اجاقها و سوختهای آلاینده
- آتشسوزی جنگلها و زبالهها
- فورانهای آتشفشانی
خطرناکترین آلایندهها شامل ذرات معلق، مونوکسید کربن، ازن، دیاکسید نیتروژن، دیاکسید گوگرد و فرمالدئید هستند. این ذرات هنگام استنشاق همراه با دود، غبار، میکروبها و آلرژنها وارد ریه شده و به تدریج به اعضای مختلف بدن آسیب میزنند.
آلودگی هوا در محیطهای سربسته؛ تهدید پنهان
ما حدود ۸۰ درصد از عمر خود را در خانه یا محیط کار میگذرانیم؛ در حالی که اغلب، هوای داخل خانه تا ده برابر آلودهتر از فضای بیرون است. رطوبت پایین، وسایل الکترونیکی، مواد مصنوعی و آلودگی ناشی از وسایل گرمایشی، میتوانند کیفیت هوا را بهشدت کاهش دهند. وجود فرمالدئید، دود تنباکو، گردوغبار و الیاف پلاستیکی از خطرناکترین آلایندههای فضای داخلی به شمار میآیند.
چگونه اثر آلودگی هوا بر سلامت را کاهش دهیم؟
- هنگام رانندگی در ترافیک، شیشهها را بسته و تهویه را در حالت چرخش داخلی قرار دهید.
- در روزهای آلوده، فعالیت طولانیمدت در کنار جادههای پررفتوآمد را کاهش دهید.
- از دود چوب، تنباکو و اگزوز خودرو دوری کنید.
- استفاده از ماسک استاندارد و مصرف آب کافی را فراموش نکنید.
- دستگاه تصفیه هوا مخصوصاً برای کودکان، سالمندان و بیماران ضروری است.
در مطلبی از کلین پست، راهنمایی جامع از نکات خودمراقبتی هنگام روزهای آلوده آوردیمایم که پیشنهاد میکنیم بخوانید: در روزهای آلوده چگونه از خود مراقبت کنیم؟ | راهنمای خودمراقبتی
