توسط : 
هند در سال ۲۰۲۵ بیش از ۴۰ گیگاوات ظرفیت جدید انرژی خورشیدی و بادی به شبکه خود اضافه کرد؛ بااینحال، محدودیتهای شبکه برق، تأخیر در انعقاد قراردادهای خرید برق و ریسکهای زنجیره تأمین همچنان بر اجرای پروژهها تأثیرگذار بودهاند.
در دهه گذشته، مسیر توسعه انرژیهای تجدیدپذیر هند با مقیاس بزرگ، سرعت بالا و جاهطلبی ساختاری همراه بوده است. این کشور که در اواسط دهه ۲۰۱۰ بهتازگی از مرز ۴۰ گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر غیرآبی عبور کرده بود، تا نوامبر ۲۰۲۵ ظرفیت خود را به بیش از ۲۰۳ گیگاوات رسانده؛ رشدی که عمدتاً نتیجه توسعه سریع نیروگاههای خورشیدی و بادی بوده است.
گسترش نیروگاههای تجدیدپذیر در مقیاس بزرگ، هند را به یکی از کمهزینهترین بازارهای انرژی تجدیدپذیر جهان تبدیل کرده است. سال ۲۰۲۵ نیز این روند توسعهای را ادامه داد و جایگاه هند را بهعنوان یکی از پیشگامان جهانی انرژی پاک تقویت کرد. با پایان سال، بررسی همزمان دستاوردهای حاصلشده و چالشهای باقیمانده در این بخش اهمیت ویژهای دارد.
درمجموع، با اضافه شدن بیش از ۴۰ گیگاوات ظرفیت جدید خورشیدی و بادی — شامل حدود ۳۴.۹ گیگاوات خورشیدی و نزدیک به ۵.۸ گیگاوات بادی — سال ۲۰۲۵ یکی دیگر از سالهای رکورددار در توسعه ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر هند بود. این افزایش ظرفیت با تداوم اجرای پروژهها در بخشهای خورشیدی پشتبامی، دسترسی آزاد (Open Access) و پروژههای دارای قرارداد خرید برق با شرکتهای توزیع برق (Discoms) پشتیبانی شد.
این شتاب توسعه، همزمان با افزایش ظرفیت تولید داخلی تجهیزات خورشیدی در هند پشتیبانی شده است. براساس تحلیل مؤسسه JMK Research، ظرفیت تولید ماژولهای خورشیدی از مرز ۱۷۵ گیگاوات و ظرفیت تولید سلول خورشیدی از ۳۰ گیگاوات عبور کرده است و هر ماه چندین واحد تولیدی جدید به بهرهبرداری میرسند.
هرچند توانمندیهای بالادستی واقعی، ازجمله در بخش پلیسیلیکون و ویفر، همچنان محدود باقی مانده، اما تقاضای بازار داخلی هند برای ماژولهای خورشیدی اکنون تقریباً بهطور کامل به تولیدکنندگان داخلی متکی شده است.
در سال ۲۰۲۵، بخش عمده مناقصههای نیروگاههای تجدیدپذیر در مقیاس شبکه بهسمت پروژههای دارای سامانه ذخیرهسازی انرژی و طرحهای هیبریدی سوق پیدا کرده و روند کشف قیمت تعرفهها در این پروژهها همچنان کاهشی بوده است.
چالشهای کلیدی
با وجود ثبت رکوردهای جدید در حجم مناقصهها، انباشت مداوم قراردادهای خرید برق (PPA) و قراردادهای فروش برق (PSA) امضانشده همچنان یکی از مشکلات جدی این بخش باقی مانده است. تا سپتامبر ۲۰۲۵، حدود ۴۴ گیگاوات از ظرفیت برندهشده در مناقصات بهدلیل امضا نشدن قراردادهای PSA بلاتکلیف مانده بود؛ موضوعی که نشاندهنده تداوم چالشهای تحقق پروژهها، ازجمله تغییر ترجیحات خریداران برق، تأخیر در توسعه زیرساختهای شبکه و بیمیلی شرکتهای توزیع برق (Discoms) است.
این وضعیت نهتنها ریسک سرمایهگذاری برای توسعهدهندگان را افزایش میدهد، بلکه فرایند تأمین مالی نهایی و اجرای فیزیکی پروژهها را نیز کند کرده و درنهایت، شتاب ایجادشده از طریق اعلام مناقصههای بزرگ را تضعیف میکند.
چالشهای اتصال به شبکه در سال ۲۰۲۵ پررنگتر شد؛ بهگونهای که ایالتهای با سهم بالای انرژیهای تجدیدپذیر مانند راجستان، گجرات و تامیلنادو بهدلیل محدودیت در ظرفیت انتقال، با میزان کاهش تولید (Curtailment) بین ۱۰ تا ۳۰ درصد مواجه شدند.
محدودسازی تولید در دورههای اوج تولید برق و همچنین تأخیر در بهرهبرداری از سامانههای انتقال بینایالتی (ISTS) بر تحقق پروژهها و ضریب بار نیروگاهها اثر منفی گذاشت. اگرچه برنامههای گستردهای برای توسعه شبکه انتقال درحال اجراست، اما ناهماهنگی میان سرعت توسعه ظرفیت تولید و آمادگی زیرساختهای تخلیه و انتقال برق همچنان یک ضعف ساختاری محسوب میشود که بهطور مستقیم اعتماد سرمایهگذاران را تحت تأثیر قرار میدهد.
در سال ۲۰۲۵، ریسکهای زنجیره تأمین نیز بار دیگر نمایان شد؛ بهویژه پس از آنکه چین کنترلهای صادراتی سختگیرانهتری بر مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی موردنیاز توربینهای بادی، تجهیزات الکترونیک قدرت و فناوریهای ذخیرهسازی انرژی اعمال کرد.
همزمان، توانمندیهای بالادستی هند در تولید تجهیزات خورشیدی، بهویژه در حوزه پلیسیلیکون و ویفر، همچنان بهطور قابل توجهی ناکافی است. در نتیجه، با وجود رشد سریع تولید در بخشهای پاییندستی، کل صنعت خورشیدی هند همچنان تا حدی در معرض شوکهای خارجی و نوسانات قیمتی قرار دارد.
از سوی دیگر، اصلاحات سیاستی انجامشده در ژوئیه ۲۰۲۵ توسط نهادهای تنظیمگر ایالتی در ایالت ماهاراشترا (یکی از قطبهای اصلی انرژیهای تجدیدپذیر هند) در زمینه مقررات بانکینگ برق و تعرفهها، موجب سردرگمی مصرفکنندگان تجاری و صنعتی (C&I) و توسعهدهندگان پروژههای دسترسی آزاد شد. هرچند این مصوبه بعدها با دستور دادگاه عالی متوقف شد، اما چنین نوسانات و عقبگردهای سیاستی اعتماد فعالان بازار را تضعیف کرده، مدلهای مالی پروژهها را مختل میکند و شکاف مداوم میان اهداف کلان دولت مرکزی در حوزه تجدیدپذیرها و واقعیتهای اجرایی در سطح ایالتها را برجسته میسازد.
رشد مثبت انرژیهای تجدیدپذیر هند در ۲۰۲۵
براساس گزارش pv magazine، با وجود چالشها، روایت انرژیهای تجدیدپذیر هند در سال ۲۰۲۵ در مجموع مثبت باقی مانده است. ظرفیت نصبشده با سرعت درحال افزایش است، هزینهها روندی کاهشی دارند و اکوسیستم این بخش در حوزههایی مانند تولید داخلی، ذخیرهسازی انرژی و حاملهای سبز نوظهور نظیر هیدروژن و آمونیاک درحال تعمیق است.
بااینحال، تحولات سال ۲۰۲۵ نشان داد که تداوم فاز بعدی رشد بهطور جدی به عواملی همچون آمادگی شبکه برق، ثبات سیاستگذاری، سازوکارهای مؤثر قرارداد خرید برق و تسریع اجرای پروژهها وابسته خواهد بود.
پیشبینی روند آینده
در افق سال ۲۰۲۶، انتظار میرود مسیر رشد انرژیهای تجدیدپذیر هند بهطور کلی حفظ شود. پیشبینی میشود حجم قابل توجهی از ظرفیت خورشیدی پیش از مهلت ژوئن ۲۰۲۶ برای اجرای فهرست تأییدشده سلولها و تولیدکنندگان (ALCM) به بهرهبرداری برسد؛ موضوعی که میتواند به افزایش نصبها در نیمه نخست سال منجر شود. بااینحال، پس از این موعد، در صورت عدم ارائه شفافیت یا تمدید زمانبندی ALCM از سوی دولت، سرعت افزوده شدن ظرفیتها ممکن است کاهش یابد.
در مجموع، انتظار میرود میزان نصب انرژیهای تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۶ در سطحی مشابه سال ۲۰۲۵ باقی بماند. با اجرای اصلاحات سیاستی بلندمدت شفاف و دقیق و هماهنگی مؤثر میان تمامی ذینفعان بخش انرژی، هند این توان را دارد که نهتنها به هدف ۵۰۰ گیگاوات ظرفیت انرژی تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ دست یابد، بلکه حتی از آن فراتر رود.
بیشتر بخوانید: هند، سومین تولیدکننده بزرگ انرژی خورشیدی در جهان، با چالش پنهان پسماند خورشیدی روبهروست
