اختصاص یک سالن ویژه به خودروهای برقی، حضور پررنگ شرکتهای چینی و مشارکت محدود شرکتهای اروپایی، از ویژگیهای شاخص نمایشگاه صنعت خورشیدی «Solaire Expo Maroc» بود که از ۱۰ تا ۱۲ فوریه در کازابلانکا، مراکش برگزار شد.
توزیعکنندگان محلی نسبت به افزایش قیمت تجهیزات خورشیدی ساخت چین هشدار دادند. در عین حال، رشد پرشتاب بخش تجاری و صنعتی (C&I)، شکلگیری تدریجی بازار مسکونی، افزایش تقاضا برای سامانههای ذخیرهسازی و ظرفیت خورشیدی تا حد زیادی بهرهبردارینشده مراکش، جهتگیری آینده این صنعت را ترسیم میکند.
چهاردهمین دوره این رویداد با محوریت حمل و نقل برقی در محل نمایشگاه بینالمللی کازابلانکا برگزار شد. در این نمایشگاه، تولیدکنندگان خودروهای هیبریدی و برقی حضور داشتند. شعار این دوره «گذار انرژی متمرکز و غیرمتمرکز: مراکش بهعنوان هاب انرژیهای تجدیدپذیر و هیدروژن سبز میان آفریقا، خاورمیانه و اروپا» بود که بر جایگاه راهبردی این کشور در پیوند بازارهای منطقهای تأکید داشت.
رشید بوگرن، بنیانگذار و مدیر این نمایشگاه، اعلام کرد هدف از برگزاری این رویداد بازتاب پویایی ملی در بخش انرژیهای تجدیدپذیر مراکش و حمایت از اهداف پادشاهی برای تسریع گذار انرژی و تقویت حاکمیت انرژی است.
فراتر از توسعه ظرفیت تولید برق، مراکش در تلاش است یک اکوسیستم یکپارچه پیرامون نوآوری، ذخیرهسازی انرژی و راهکارهای جدید حملونقل پاک ایجاد کند؛ رویکردی که میتواند این کشور را به یکی از قطبهای منطقهای در زنجیره ارزش انرژیهای نو تبدیل کند.
این نمایشگاه رایگان حدود ۱۰ هزار بازدیدکننده – شامل فعالان صنعت، دانشجویان و عموم مردم – را جذب کرد و میزبان ۱۵۰ غرفهدار از ۱۵ کشور بود. ازجمله شرکتهای حاضر میتوان به Green Power Afrique، JA Solar و Aesolar اشاره کرد.
شرکتهای آسیایی تمرکز ویژهای بر فناوریهای ذخیرهسازی باتری داشتند. همچنین تأمینکنندگان سیستمهای نصب ازجمله K2 Systems و Dome Solar به همراه شرکت مهندسی سازه Adiwatt با غرفههای مستقل در نمایشگاه حضور یافتند.
بهجز شرکت Econosol که در حوزه سامانههای خورشیدی خانگی و راهکارهای کلید در دست C&I فعالیت میکند، نصبکنندگان مراکشی حضور کمرنگی در فضای نمایشگاهی داشتند. در مقابل، توزیعکنندگان محلی تجهیزات خورشیدی در بخش B2B – که تعداد آنها در سطح کشور به حدود ۱۰ شرکت میرسد – حضوری پررنگ داشتند؛ از جمله Solarway by Disway، Clearenergy و Erra Solar Company.
توزیعکنندگان، بازار را «بسیار پویا» توصیف کردند و از رشد همزمان درآمد و حجم فروش خبر دادند؛ این در حالی است که پس از حذف مشوق بازگشت مالیات بر ارزش افزوده (VAT) برای برخی صادرات تجهیزات خورشیدی از چین، تعدیل قیمتی محدودی رخ داده است.
این بخش همچنان متکی به برندهای بینالمللی بزرگ نظیر Huawei، Jinko Solar، Longi، Canadian Solar و GreenPower Energy است.
به گفته فعالان بازار، اولویت با فناوریهای اثباتشده و سازگار با شرایط اقلیمی و انتظارات مشتریان در مراکش است و تاکنون اختلال قابلتوجهی در زنجیره تأمین یا فرآیندهای ترخیص گمرکی گزارش نشده است.
در این نمایشگاه، غیبت دو نهاد کلیدی دولتی جلب توجه میکرد: Office National de l’Électricité et de l’Eau Potable (ONEE) و Moroccan Agency for Sustainable Energy (Masen).
ONEE مسئولیت یکپارچهسازی برق خورشیدی در شبکه سراسری را بر عهده دارد، در حالی که Masen راهبری راهبرد ملی انرژیهای تجدیدپذیر را دنبال میکند. این نهاد در حال آمادهسازی ۱۲ نیروگاه جدید فتوولتائیک است و برنامه اجرای یک کمپین گسترده اندازهگیری خورشیدی را برای جمعآوری دادههای تابش و اطلاعات هواشناسی با هدف انجام مطالعات فنی و اقتصادی آینده در دستور کار دارد.
مراکش با برخورداری از حدود ۳ هزار ساعت تابش خورشید در سال، از پتانسیل قابلتوجهی در حوزه انرژی خورشیدی بهرهمند است. در حال حاضر حدود یک گیگاوات ظرفیت نصبشده فتوولتائیک در این کشور وجود دارد که برآورد میشود بین ۶۰ تا ۷۰ درصد آن در بخش آبیاری کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرد.
بازار خورشیدی خانگی همچنان محدود است؛ موضوعی که به نبود مشوقهای قوی و چارچوب مقرراتی شفاف نسبت داده میشود. در مقابل، بخش تجاری و صنعتی تحت قانون ۸۲-۲۱ – که امکان خودتأمینی برق و فروش مازاد تولید به شبکه را فراهم میکند – روندی رو به رشد را تجربه میکند.
همچنین Morocco و Switzerland توافقنامه «Solar Rooftop 500» را امضا کردهاند که هدف آن استقرار ۵۰۰ مگاوات پیک نیروگاه خورشیدی پشتبامی تا سال ۲۰۳۰ برای شرکتهای صنعتی و بخش خدمات است. این ابتکار گامی اولیه در مسیر تحقق هدف مراکش برای دستیابی به ۳ گیگاوات ظرفیت خورشیدی تا سال ۲۰۲۸ محسوب میشود.

