نیروگاه خورشیدی جرقویه اصفهان

نیروگاه خورشیدی جرقویه به‌عنوان یکی از پروژه‌های شاخص فتوولتائیک کشور، در شهر جرقویه (نیک‌آباد) از توابع شهرستان اصفهان قرار دارد و در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ با حضور وزیر نیروی وقت به بهره‌برداری رسید. این نیروگاه با ظرفیت نصب‌شده ۱۰ مگاوات، در زمره نخستین طرح‌های خورشیدی در مقیاس مگاواتی استان اصفهان محسوب می‌شود و سهم قابل‌توجهی در پیشبرد توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در این منطقه ایفا کرده است.

تاریخچه احداث

نیروگاه خورشیدی «جرقویه ۱» طی بازه‌ای هفت‌ماهه و با سرمایه‌گذاری تقریبی ۵۵ میلیارد تومان از سوی شرکت برق و انرژی غدیر احداث شده و به مرحله بهره‌برداری رسیده است. در فرایند اجرای این پروژه، حدود ۳۰ درصد از تجهیزات و ظرفیت فنی مورد استفاده، ساخت داخل بوده و در برنامه‌های توسعه آتی نیروگاه، ارتقای سهم تولید داخلی به‌عنوان یکی از محورهای اصلی مدنظر قرار دارد.

موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی

این نیروگاه در بخش جرقویه سفلی، در فاصله حدود ۶۵ کیلومتری جنوب‌شرق شهر اصفهان و در منطقه نیک‌آباد احداث شده است. استان اصفهان با برخورداری از بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال، مناطق بادخیز، دامداری‌های گسترده و زیرساخت‌های مناسب، از ظرفیت بالایی برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر برخوردار است.

مشخصات فنی و تجهیزات اصلی

نیروگاه خورشیدی جرقویه ۱ از ۳۹ هزار پنل خورشیدی ۲۶۰ واتی با ابعاد تقریبی ۶۵.۱ در ۹۸ سانتی‌متر تشکیل شده که در زمینی به مساحت ۲۰ هکتار نصب شده‌اند. پنل‌های مورد استفاده از برند Canadian Solar و از نوع پلی‌کریستال با توان نامی ۲۶۰ وات هستند.

این نیروگاه به سیستم ردیابی خورشیدی تک‌محوره (Single Axis Tracking) مجهز است؛ به‌گونه‌ای که صفحات خورشیدی به‌صورت خودکار مسیر حرکت خورشید را دنبال کرده و همواره در بهترین زاویه تابش قرار می‌گیرند. این فناوری برای نخستین بار بود که در کشور به‌صورت گسترده در نیروگاه ۱۰ مگاواتی به‌کار گرفته شد؛ درحالی‌که پیش از آن، تغییر زاویه پنل‌ها در اغلب نیروگاه‌های خورشیدی به‌صورت دستی انجام می‌شد.

نوآوری در روش نصب سازه

یکی از ویژگی‌های شاخص نیروگاه جرقویه، استفاده از روش پایه‌کوبی (Pile Driving) به‌جای بتن‌ریزی برای نصب سازه‌هاست. در این روش، تیرآهن‌هایی به طول تقریبی سه متر با استفاده از تجهیزات مخصوص به داخل زمین کوبیده می‌شوند. این فناوری برای نخستین بار در ایران و توسط نیروی داخلی و شرکت پگاش اجرا شده و ضمن کاهش زمان اجرا، آثار زیست‌محیطی پروژه را نیز کاهش داده است.

به‌دلیل متحرک بودن سیستم، پس از نصب پایه‌های اصلی و تراز کردن آن‌ها، تجهیزاتی نظیر اکسل ساپورت، واحد چرخش، کمان (Arch)، درایو بار و گریدر نصب شده‌اند تا پنل‌ها در قالب ردیف‌هایی ۲۳تایی هم‌راستا با خورشید حرکت کنند. در مجموع، حدود ۵۰۰۰ پایه اصلی و ۳۰۰۰ گریدر در این نیروگاه نصب شده و سیستم ترکینگ مورد استفاده با نام EXOtrack HZ شناخته می‌شود.

اینورترها و سیستم قدرت

در نیروگاه خورشیدی جرقویه از اینورترهای مرکزی ۲.۵ مگاواتی برند SMA آلمان استفاده شده است. اینورترها وظیفه تبدیل برق تولیدی DC پنل‌ها به برق AC را بر عهده دارند. انرژی DC ابتدا در جعبه‌هایی موسوم به کامباینر باکس جمع‌آوری شده و سپس به اینورترها منتقل می‌شود.

در کنار هر اینورتر، ترانسفورماتورهای ۳۸۰ ولت به ۲۰ کیلوولت نصب شده‌اند. برق تولیدی پس از افزایش ولتاژ، از طریق خط اختصاصی به طول حدود ۳.۵ کیلومتر به پست ۶۳ کیلوولت جرقویه منتقل شده و سپس به شبکه سراسری تزریق می‌شود. بدیهی است به‌دلیل تلفات تبدیل و انتقال، توان خروجی واقعی نیروگاه در بهترین شرایط حدود ۸.۵ مگاوات است.

سیستم پایش و سنسورها

این نیروگاه به سیستم کنترل و پایش از راه دور (Monitoring) مجهز است که اطلاعاتی نظیر دمای پنل‌ها و اینورترها، شدت تابش خورشید، سرعت باد، زاویه پنل‌ها، ولتاژ، جریان و میزان تولید برق را به‌صورت لحظه‌ای ثبت و تحلیل می‌کند. این سیستم در صورت بروز هرگونه اختلال، هشدار لازم را به اپراتورها ارسال کرده و نقش مهمی در عیب‌یابی سریع و کاهش تلفات انرژی دارد.

همچنین، ایستگاه هواشناسی، بادسنج و سنسورهای تابش خورشیدی برای پایش دقیق شرایط محیطی در نیروگاه نصب شده‌اند.

قرارداد خرید تضمینی برق

برق تولیدی نیروگاه خورشیدی جرقویه براساس قرارداد ۲۰ ساله خرید تضمینی، به‌طور کامل به سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) فروخته می‌شود.

توسعه نیروگاه‌های جرقویه ۲ و ۳

در سال‌های اخیر، فازهای توسعه‌ای این مجموعه نیز اجرا شده است. نیروگاه خورشیدی جرقویه ۲ با ظرفیت ۱۰ مگاوات و با استفاده از ۱۸ هزار پنل مونوکریستال، در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ به شبکه متصل و در ۵ شهریور ۱۴۰۲ به‌طور رسمی افتتاح شد.

همچنین نیروگاه خورشیدی جرقویه ۳ با ظرفیت ۱۰ مگاوات، شامل بیش از ۱۵ هزار پنل فتوولتائیک مونوکریستال به‌روز، در زمینی به مساحت ۱۵ هکتار و در مجاورت نیروگاه‌های جرقویه ۱ و ۲ احداث شد و در تاریخ ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴، پیش از آغاز دوره اوج بار مصرف، به شبکه سراسری برق کشور متصل گردید.