توسط : 
تمیزی پنلهای خورشیدی تأثیر مستقیم بر راندمان تولید برق و درآمد نیروگاه دارد. زمانی که هرگونه مادهای مانند گردوخاک، آلایندههای شیمیایی یا برف روی شیشه پنل بنشیند، فوتونهای کمتری به سطح سلول میرسند و در نتیجه جریان و توان خروجی کاهش مییابد. به همین دلیل، شستشوی بهموقع پنلها برای جلوگیری از افت توان پنل ضروری است. اما سؤال اصلی این است: شستشوی پنل خورشیدی چند وقت یکبار انجام میشود؟
انتخاب روش شستشو پنل خورشیدی بر اساس اقلیم
روش تمیزکاری پنلها باید متناسب با اقلیم منطقه انتخاب شود. در مناطقی با آلودگی هوای بسیار پایین که عمدتاً گردوخاک یا ماسه روی پنل مینشیند، نیازی به شستشو با آب نیست و رباتهای خشکشو میتوانند راهگشا باشند. تنها برای پاک کردن فضله پرندگان که میتواند باعث ایجاد نقاط داغ (Hot Spot) شود، پس از اسکن حرارتی، شستشوی موضعی با آب توصیه میشود. در مناطقی که شستشو با آب ضروری است، روشهای مختلف دستی، مکانیزه و رباتیک وجود دارد و در این شرایط زمان انجام شستشو و رعایت نکات فنی اهمیت پیدا میکند.
برنامهریزی اقتصادی و هوشمند
با توجه به هزینه شستشو و درآمد حاصل از تمیزی پنل، باید برنامهریزی مناسبی برای تعیین زمان بهینه شستشو انجام شود تا تعادلی بین درآمد و هزینه برقرار گردد. این کار نیازمند تعیین درصد مشخصی از کاهش انرژی رسیده به سطح سلول است که در آن نقطه، شستشو اقتصادی باشد. یکی از بهترین روشها برای پایش این وضعیت، استفاده از روش هوشمند آلایندهسنجی است. شرکتهای متعددی دستگاههای هوشمند سنجش آلودگی را ساختهاند که بسته به ظرفیت نیروگاه، یک یا چند سنسور روی پنل نصب میشود. این سنسورها میزان آلودگی را اندازهگیری میکنند و تیم شستشو بر اساس درصدهای از پیش تعیینشده، در زمان مناسب اقدام به تمیزکاری میکند.
عوامل مؤثر بر تعداد دفعات شستشو پنل های خورشیدی
زمان تمیزکاری تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله موقعیت جغرافیایی، غلظت آلودگی هوا، سرعت باد، روزهای همراه با وزش باد، میزان گردوخاک هوا و کیفیت سطح پنل قرار دارد. در شرایط آبوهوایی عادی با وزش باد قابل قبول، میتوان هر دو تا سه هفته یک بار نسبت به تمیز کردن سطح پنل اقدام کرد. اما در مناطقی با هوای آلوده مانند شهر تهران یا گردوغبار زیاد مانند جنوب ایران، این فاصله زمانی باید به هفتهای یک بار کاهش یابد. همچنین نبود وزش باد و بارش باران در فصل تابستان میتواند موجب کثیف شدن سطح پنل شود. کیفیت سطح پنل و میزان صیقلی و شفافیت آن نیز مهم است؛ در صورت استفاده از پنلهای درجه ۲ و ۳، احتمالاً به دلیل کیفیت پایین سطح، نیاز به شستشوی زودهنگام خواهید داشت.
توصیههای عمومی برای پنلهای مسکونی
در بیشتر پنلهای خورشیدی مسکونی، فقط سالی یک یا دو بار نیاز به تمیزکاری دارند. در بسیاری از موارد، باران برای شستن گردوغبار سبک و گردهها کافی است، بهویژه اگر پنلها با شیب متوسط (بیش از ۱۵ درجه) نصب شده باشند. با این حال، در شرایط زیر تمیزکاری فصلی (هر ۲ تا ۴ ماه یکبار) توصیه میشود: مناطق خشک و گردوغباری، فصلهای گرده سنگین، مناطق با فضولات پرندگان، مناطق صنعتی، سایتهای ساختمانی و مناطقی با باران کم (در صورت نبود باران به مدت ۳ ماه یا بیشتر). در مناطق بارانی با هوای پاک، حتی هر ۲ تا ۳ سال یکبار هم کافی است.
نحوه تشخیص نیاز به تمیزکاری
به جای پیروی از یک تقویم سختگیرانه، تولید خروجی سیستم خود را پایش کنید. بیشتر اینورترها یا اپلیکیشنهای پایش، تولید روزانه انرژی را نشان میدهند. اگر تولید خروجی به مدت چند روز صاف و آفتابی ۵ تا ۱۰ درصد کمتر از حد معمول (نسبت به همان ماه در سال گذشته) باشد، از نظر کثیفی بررسی کنید. همچنین وجود یک لایه ضخیم قابل مشاهده از گردوغبار، فضولات پرندگان یا شیره درخت، یعنی زمان تمیزکاری فرا رسیده است.
نکات ایمنی و کارآمد در تمیزکاری
اگر خودتان اقدام به تمیزکاری میکنید، صبح زود یا عصر انجام دهید (آب سرد روی شیشه داغ میتواند باعث ترک خوردن پنل شود). فقط از آب و اسفنج نرم یا پاککننده لاستیکی استفاده کنید، از صابون (چون باقیمانده جذب گردوغبار میکند)، واشرشوی پرفشار و مواد ساینده بپرهیزید. اگر سقف شیبدار یا بلند است، از یک متخصص کمک بگیرید.
جمعبندی
- بیشتر افراد: سالی ۱ تا ۲ بار (بهار پس از فصل گرده و/یا پاییز پس از ریزش برگها)
- مناطق با گردوغبار زیاد: هر ۳ ماه یکبار
- مناطق بارانی با هوای پاک: هر ۲ تا ۳ سال یکبار
- بهترین قاعده: زمانی تمیز کنید که لایه قابل مشاهده از کثیفی میبینید و تولید انرژی به طور محسوسی کاهش یافته است.
سؤالات متداول
اگر پنلهای شما با شیب متوسط (بیش از ۱۵ درجه) نصب شده باشند و در منطقهای با باران منظم زندگی میکنید، تمیزکاری سالانه کافی است. حتی برخی از صاحبان خانهها ۲ تا ۳ سال بدون کاهش محسوس راندمان میگذرانند.
طبق یک تقویم سختگیرانه تمیز نکنید؛ تولید خروجی سیستم خود را پایش کنید. بیشتر اینورترهای خورشیدی یا اپلیکیشنهای پایش، تولید روزانه انرژی را نشان میدهند؛ با همان ماه در سال گذشته مقایسه کنید (با در نظر گرفتن شرایط آب و هوایی). اگر تولید خروجی به مدت چند روز صاف و آفتابی ۵ تا ۱۰ درصد کمتر از حد طبیعی باشد، از نظر کثیفی بررسی کنید. همچنین یک لایه ضخیم قابل مشاهده از گردوغبار، فضولات پرندگان یا شیره درخت به این معناست که زمان تمیزکاری فرا رسیده است.
